Mama karmiąca potrzebuje przede wszystkim DHA i witaminy D. Uzupełniają je jod, witamina C i witaminy z grupy B. Polskie zalecenia mówią o 2000 IU witaminy D dziennie, a eksperci od Omega-3 o co najmniej 200 mg DHA. To, ile DHA, jodu i witamin B dostanie dziecko z mlekiem, zależy od tego, co je i przyjmuje mama.
Karmienie piersią to czas, gdy organizm kobiety pracuje na dwie osoby. Z tego poradnika dowiesz się, które witaminy dla kobiet karmiących liczą się najbardziej i ile ich przyjmować. Pokażemy też, jak dieta mamy zmienia skład mleka i po czym poznać dobry suplement.
W skrócie:
DHA: co najmniej 200 mg dziennie. Suplement podnosi zawartość DHA w mleku o około 40 %.
Witamina D3: 2000 IU dziennie, gdy nie znasz swojego poziomu we krwi. Niemowlę dostaje osobno 400 IU.
Jod: 200-250 µg dziennie razem z dietą. Dawkę z suplementu ustal z lekarzem.
Witamina C: 155 mg dziennie, o 60 mg więcej niż poza karmieniem.
Witaminy B: przy diecie roślinnej sprawdź, czy Twój preparat ma witaminę B12.
Spis treści
- Jakie witaminy dla kobiet karmiących są najważniejsze?
- Czy witaminy przechodzą do mleka matki?
- DHA dla karmiących: ile przyjmować?
- Witamina D przy karmieniu piersią: jaka dawka?
- Jod w czasie karmienia piersią: ile potrzeba?
- Witamina C podczas karmienia piersią
- Witaminy z grupy B dla mamy karmiącej
- Jak wybrać suplementy dla kobiet karmiących?
- Postnatal Omega-3: suplement dla mamy karmiącej
- Bibliografia
- FAQ - Pytania i odpowiedzi
Jakie witaminy dla kobiet karmiących są najważniejsze?
Podczas karmienia piersią najważniejsze są DHA, witamina D, jod i witaminy z grupy B. Wyraźnie rośnie też zapotrzebowanie na witaminę C. Część z nich warto przyjmować codziennie jako suplement. Resztę zwykle daje dobrze ułożona dieta.
| Składnik | Zalecana ilość w okresie karmienia | Skąd zalecenie |
|---|---|---|
| DHA (Omega-3) | co najmniej 200 mg dziennie | konsensus ekspertów [1] |
| Witamina D3 | 2000 IU dziennie, gdy nie oznaczono poziomu 25(OH)D; nie więcej niż 4000 IU | polskie wytyczne 2023 [5] |
| Witamina C | 155 mg dziennie (o 60 mg więcej niż poza karmieniem) | wartości referencyjne dla populacji UE [8] |
| Jod | 200-250 µg dziennie łącznie z dietą, nie więcej niż 500 µg | EFSA [9], WHO [10] |
| Witaminy B1, B2, B6, B12, cholina | pokrycie zapotrzebowania dietą lub suplementem | przegląd [6] |
Witaminy dla mam karmiących dobiera się więc pod kątem dwóch celów. Pierwszy to zapasy samej mamy. Drugi to jakość pokarmu, który dostaje dziecko.
Ważne: zalecenia w tabeli dotyczą zdrowych kobiet. Przy chorobach przewlekłych, diecie eliminacyjnej lub przyjmowaniu leków plan suplementacji omów z lekarzem.
Czy witaminy przechodzą do mleka matki?
Tak, ale nie wszystkie w tym samym stopniu. Ilość DHA, jodu oraz witamin B1, B2, B6 i B12 w pokarmie zależy od tego, ile przyjmuje mama. Poziom kwasu foliowego pozostaje względnie stały. To podpowiada, które witaminy dla matek karmiących mają największe znaczenie dla dziecka.
| Składnik | Czy poziom w mleku zależy od mamy? | Co z tego wynika |
|---|---|---|
| DHA | tak, wyraźnie | najważniejszy składnik do świadomej suplementacji |
| Jod | tak | suplementacja jodem podnosi jego stężenie w mleku [7] |
| Witaminy B1, B2, B6, B12 i cholina | tak | przy niedoborach u mamy mleko zawiera ich mniej [6] |
| Kwas foliowy | w niewielkim stopniu | mleko utrzymuje jego poziom nawet przy słabszym statusie mamy [6] |
DHA dla karmiących: ile przyjmować?
Co najmniej 200 mg DHA dziennie. Tak brzmi zalecenie konsensusu ekspertów dla kobiet karmiących [1]. DHA przyjmowany przez mamę wspomaga prawidłowy rozwój mózgu i oczu niemowlęcia karmionego piersią. Korzyść daje 200 mg DHA dziennie ponad zalecane spożycie Omega-3 dla dorosłych, czyli ponad 250 mg EPA i DHA.
Dlaczego akurat DHA? Bo jego ilość w mleku zmienia się najbardziej. Metaanaliza 65 badań z udziałem 2474 kobiet pokazała, że DHA stanowi średnio 0,32 % kwasów tłuszczowych mleka [2]. Wartości wahały się jednak od 0,06 % do 1,4 %, czyli ponad dwudziestokrotnie. Najwięcej DHA miały mamy z nadmorskich regionów, które jedzą dużo ryb.
Badania z grupą kontrolną pokazują, że suplement realnie zmienia skład pokarmu:
| Badanie | Uczestniczki | Dawka i czas | Wynik w mleku |
|---|---|---|---|
| Yang i wsp., 2022 [3] | 160 kobiet karmiących, 30-50 dni po porodzie | 200 mg DHA dziennie przez 8 tygodni | 0,40 % DHA w grupie z suplementem wobec 0,28 % w grupie placebo |
| Schaefer i wsp., 2020 [4] | 70 kobiet karmiących | preparat wieloskładnikowy z DHA przez 12 tygodni | DHA w mleku wzrósł o 30 %, w grupie placebo spadł |
| Brenna i wsp., 2007 [2] | 2474 kobiety z 65 badań | dieta zwyczajowa | od 0,06 % do 1,4 % DHA, najwięcej przy diecie bogatej w ryby |
Co z tego wynika dla mamy? Już 200 mg DHA dziennie podnosi zawartość DHA w mleku o około 40 % w porównaniu z placebo [3]. Bez suplementu poziom DHA w pokarmie z czasem spada [3, 4]. W badaniu Yang i wsp. stało się tak w ciągu 8 tygodni, choć mamy jadły jak zwykle [3].
Gdy w diecie brakuje tłustych ryb morskich, suplement Omega-3 z DHA jest najprostszym sposobem na stały dopływ DHA do pokarmu. Więcej o DHA przed porodem przeczytasz w artykule DHA w ciąży: kiedy suplementować, ile i jak wybrać dobry preparat. Pełny wybór preparatów z przewagą DHA znajdziesz w kategorii Kwasy DHA.
Wybierz Postnatal Omega-3, jeśli chcesz mieć DHA i witaminę D w jednym preparacie.
456 mg DHA i 586 mg EPA w 2 kapsułkach, czyli ponad dwa razy więcej niż zalecane 200 mg DHA.
1000 IU witaminy D3 w dziennej porcji.
Cytrynowy smak i mniejsze kapsułki, bez rybiego posmaku.
Witamina D przy karmieniu piersią: jaka dawka?
2000 IU witaminy D3 dziennie, jeśli nie znasz swojego poziomu we krwi. Tak zalecają polscy eksperci w wytycznych z 2023 roku [5]. Najlepiej dobrać dawkę tak, by stężenie 25(OH)D mieściło się w przedziale 30-50 ng/ml. Ta sama dawka obowiązuje przez całą ciążę i cały okres karmienia. Górna granica bezpiecznego spożycia dla mam karmiących to 4000 IU dziennie [5].
Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i mięśni oraz w utrzymaniu zdrowych kości. Wytyczne zaliczają karmienie piersią do stanów zwiększonego zapotrzebowania na witaminę D [5]. Postnatal Omega-3 daje 1000 IU w dziennej porcji, czyli połowę tej dawki. Resztę najlepiej ustalić z lekarzem po oznaczeniu poziomu 25(OH)D.
Vitamin D3 1000
72,90 zł
75,90 zł
Witamina D3 1000 dostarcza witaminę D w formie, którą organizm naturalnie wytwarza pod wpływem światła słonecznego - rozpuszczoną w organicznej oliwie z oliwek z pierwszego tłoczenia dla lepszego wchłaniania. 25 mcg (1000 IU) witaminy D3 Wspomaga zdrowe kości i mięśni… Zobacz więcej »
Witamina D dla niemowlęcia karmionego piersią
Niemowlę dostaje witaminę D osobno. Według tych samych wytycznych dziecko w wieku 0-6 miesięcy otrzymuje 400 IU witaminy D3 dziennie od pierwszych dni życia [5]. Nie ma znaczenia, czy jest karmione piersią, czy mlekiem modyfikowanym. Suplement mamy nie zastępuje więc kropli dla dziecka.
Oba elementy działają razem. Dlatego powstał zestaw łączący preparat dla mamy i dla niemowlęcia, taki jak Zestaw Mommy & Baby. Dawkowanie u najmłodszych omawia artykuł Witamina D3 dla dzieci i niemowląt: dawkowanie i wybór.
Jod w czasie karmienia piersią: ile potrzeba?
200-250 µg jodu dziennie łącznie z dietą. EFSA zaleca 200 µg, WHO 250 µg [9, 10]. Łączna ilość nie powinna przekraczać 500 µg. Jod pomaga w prawidłowej produkcji hormonów tarczycy i w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
Noworodek rodzi się z niewielkim zapasem jodu w tarczycy. Przez pierwsze miesiące zależy więc od jodu z mleka. Przegląd systematyczny z 2018 roku potwierdza, że codzienna suplementacja jodem u mamy podnosi jego ilość w pokarmie [7]. Dawkę z suplementu ustal z lekarzem prowadzącym, bo liczy się też stan Twojej tarczycy. Dziecko zyskuje wtedy stałe źródło jodu w każdym karmieniu.
Witamina C podczas karmienia piersią
155 mg witaminy C dziennie, czyli o 60 mg więcej niż poza karmieniem. Tak mówią normy europejskie [8]. Dla porównania kobiety, które nie karmią, potrzebują 95 mg dziennie.
Witamina C pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Przyczynia się też do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu, który zapewnia prawidłowe funkcjonowanie skóry i naczyń krwionośnych. Dla młodej mamy, która śpi krócej i regeneruje się po porodzie, to wsparcie na co dzień.
Dobrym źródłem są papryka, natka pietruszki, kiwi i owoce jagodowe. Gdy trudno o regularne posiłki, pomocny będzie preparat z kategorii Witamina C.
Vitamin C Extra Strength Gummies
89,90 zł
94,90 zł
Witamina C jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, ochrony antyoksydacyjnej i produkcji kolagenu. Jak badania pokazują, wielu z nas nie dostarcza jej wystarczającej ilości w diecie. Dzięki Vitamin C Extra Strength w formie smacznych mandarynkowych żelkach uzyskanie dziennego zastrzyku… Zobacz więcej »
Witaminy z grupy B dla mamy karmiącej
Witaminy B1, B2, B6 i B12 oraz cholina przechodzą do mleka w ilości zależnej od statusu mamy [6]. Skalę zjawiska pokazuje przegląd badań. Dziecko karmione przez mamę z niedoborem otrzymuje z mlekiem około 16 % zalecanej ilości witaminy B12 [6]. W przypadku witamin B1 i B2 jest to 53-60 % [6]. Gdy mama ma pokryte zapotrzebowanie, mleko daje dziecku pełną porcję.
Witamina B12 na diecie roślinnej
Mamy na diecie roślinnej lub ubogiej w produkty zwierzęce potrzebują stałego źródła witaminy B12. Najczęściej jest nim suplement. Wiele mam po porodzie kontynuuje preparat przyjmowany w ciąży. To dobry moment, by przejrzeć jego skład z lekarzem i sprawdzić, czy zawiera jod i witaminę B12.
Jak wybrać suplementy dla kobiet karmiących?
Dobry suplement dla kobiety karmiącej łączy odpowiednią dawkę z potwierdzoną czystością i świeżością. Witaminy dla kobiet karmiących i preparaty Omega-3 dla mam ocenia się według tych samych zasad. W preparacie Omega-3 sprawdź pięć rzeczy z tabeli. Liczy się też smak i wielkość kapsułki. Mama przyjmuje suplement przez wiele miesięcy, więc preparat bez rybiego posmaku łatwiej stosować codziennie.
| Co sprawdzić na etykiecie | Czego szukać | Jak to wygląda w Postnatal Omega-3 |
|---|---|---|
| Ilość DHA | co najmniej 200 mg dziennie, podane w tabeli składu | 456 mg DHA w dziennej porcji |
| Forma Omega-3 | naturalne trójglicerydy (TG lub rTG), lepiej wchłaniane niż estry etylowe | naturalna forma trójglicerydów |
| Wskaźnik TOTOX | miara świeżości oleju; limit branżowy 26, im niżej, tym lepiej | 2,6 w aktualnej partii, opublikowany na karcie produktu |
| Badania partii | każda partia badana w niezależnym laboratorium (metale ciężkie, dioksyny, PCB), wyniki w certyfikacie analizy (CoA) | badania każdej partii, wyniki na karcie produktu |
| Pochodzenie oleju | gatunek ryb i certyfikat zrównoważonych połowów, np. Friend of the Sea | dzikie sardynki i sardele z certyfikatem Friend of the Sea |
Różnicę między trójglicerydami a estrami etylowymi wyjaśnia artykuł Omega-3 trójglicerydy a estry etylowe. O świeżości oleju przeczytasz na stronie Wskaźnik TOTOX.
Postnatal Omega-3: suplement dla mamy karmiącej
Postnatal Omega-3 to kwasy Omega-3 z witaminą D3 dla mam po porodzie i w okresie karmienia piersią. Dwie kapsułki dostarczają 1120 mg Omega-3, w tym 456 mg DHA i 586 mg EPA, oraz 1000 IU witaminy D3. To ponad dwa razy więcej DHA, niż zalecają eksperci mamom karmiącym.
Postnatal Omega-3
139,90 zł
Postnatal Omega-3 zawiera znaczne ilości kwasów Omega-3 EPA + DHA i witaminy D3, których zarówno Ty, jak i Twoje dziecko które karmisz potrzebujecie dla optymalnego samopoczucia po porodzie. Aż 1120 mg Omega-3 i 1000 IU Witaminy D3 w 1 porcji… Zobacz więcej »
Z czego wynika jakość tego preparatu:
Olej z dzikich sardynek i sardeli z łowisk z certyfikatem Friend of the Sea.
Naturalna forma trójglicerydów, lepiej wchłaniana niż estry etylowe.
Opatentowany proces produkcji beztlenowej i destylacja molekularna, która usuwa zanieczyszczenia.
TOTOX aktualnej partii wynosi 2,6. Publikujemy go na karcie produktu razem z wynikami badań partii.
Badania każdej partii pod kątem czystości i zawartości składników aktywnych.
Kapsułki mają delikatny cytrynowy smak i mniejszy rozmiar. Opakowanie 60 kapsułek wystarcza na 30 dni stosowania. Za produktem stoi Nordic Naturals, marka nr 1 wśród olejów rybich w USA według rocznych danych sprzedażowych Stackline, Nielsen i SPINS. Firma działa od 1995 roku.
Zestaw Mommy & Baby dla mamy i niemowlęcia
Zestaw Mommy & Baby łączy Postnatal Omega-3 dla mamy z dwoma preparatami w płynie dla niemowlęcia. Baby's DHA to olej z dorsza arktycznego. Baby's Vitamin D3 daje 400 IU witaminy D3 w jednej kropli. Witamina D jest potrzebna dla prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci, a 400 IU to dokładnie dzienna ilość zalecana niemowlętom w wieku 0-6 miesięcy [5].
| Twoja sytuacja | Co wybrać | Dlaczego |
|---|---|---|
| Karmisz piersią i chcesz zadbać o DHA i witaminę D dla siebie | Postnatal Omega-3 | 456 mg DHA i 1000 IU D3 w 2 kapsułkach |
| Szukasz suplementów dla siebie i dla niemowlęcia w jednym zamówieniu | Zestaw Mommy & Baby | preparat dla mamy, DHA i 400 IU D3 w kropli dla dziecka |
| Chcesz porównać wszystkie produkty dla mam karmiących | kategoria Kobieta karmiąca | pełny wybór w jednym miejscu |
Bibliografia
Koletzko B, Lien E, Agostoni C, i wsp. The roles of long-chain polyunsaturated fatty acids in pregnancy, lactation and infancy: review of current knowledge and consensus recommendations. Journal of Perinatal Medicine, 2008. DOI: 10.1515/JPM.2008.001
Brenna JT, Varamini B, Jensen RG, Diersen-Schade DA, Boettcher JA, Arterburn LM. Docosahexaenoic and arachidonic acid concentrations in human breast milk worldwide. The American Journal of Clinical Nutrition, 2007. DOI: 10.1093/ajcn/85.6.1457
Yang Y, Li G, Li F, i wsp. Impact of DHA from Algal Oil on the Breast Milk DHA Levels of Lactating Women: A Randomized Controlled Trial in China. Nutrients, 2022. DOI: 10.3390/nu14163410
Schaefer E, Demmelmair H, Horak J, i wsp. Multiple Micronutrients, Lutein, and Docosahexaenoic Acid Supplementation during Lactation: A Randomized Controlled Trial. Nutrients, 2020. DOI: 10.3390/nu12123849
Płudowski P, Kos-Kudła B, Walczak M, i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients, 2023. DOI: 10.3390/nu15030695
Allen LH. B vitamins in breast milk: relative importance of maternal status and intake, and effects on infant status and function. Advances in Nutrition, 2012. DOI: 10.3945/an.111.001172
Dror DK, Allen LH. Iodine in Human Milk: A Systematic Review. Advances in Nutrition, 2018. DOI: 10.1093/advances/nmy020
EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for vitamin C. EFSA Journal, 2013.
EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for iodine. EFSA Journal, 2014. DOI: 10.2903/j.efsa.2014.3660
WHO Secretariat, Andersson M, de Benoist B, Delange F, Zupan J. Prevention and control of iodine deficiency in pregnant and lactating women and in children less than 2-years-old: conclusions and recommendations of the Technical Consultation. Public Health Nutrition, 2007. DOI: 10.1017/S1368980007361004
FAQ - Pytania i odpowiedzi
Jakie witaminy są najważniejsze dla kobiet karmiących piersią?
Czy suplementy przyjmowane przez mamę przechodzą do mleka?
Ile DHA powinna przyjmować kobieta karmiąca?
Eksperci zalecają co najmniej 200 mg DHA dziennie. DHA przyjmowany przez mamę wspomaga prawidłowy rozwój mózgu i oczu niemowlęcia karmionego piersią. Korzyść daje 200 mg DHA dziennie ponad zalecane spożycie Omega-3 dla dorosłych, czyli ponad 250 mg EPA i DHA. Postnatal Omega-3 dostarcza 456 mg DHA w dwóch kapsułkach.














