Kiedy brać probiotyk: rano czy wieczorem, przed czy po antybiotyku?

Kiedy brać probiotyk? Najlepiej codziennie o stałej porze, w trakcie posiłku albo tuż przed nim. Przy antybiotyku ważniejsza od kolejności jest przerwa między dawką leku a probiotykiem oraz to, żeby zacząć razem z kuracją, a nie dopiero po jej zakończeniu.

Z artykułu dowiesz się, czy pora dnia ma znaczenie, dlaczego posiłek pomaga bakteriom probiotycznym, ile godzin odczekać po antybiotyku, jak zaplanować probiotyk przy antybiotyku przyjmowanym raz, dwa lub trzy razy dziennie i jak długo go stosować. Każdą zasadę opisujemy razem z tym, na czym się opiera: na badaniu, na praktyce czy na etykiecie konkretnego produktu, bo preparaty probiotyczne różnią się sposobem stosowania.

Najkrócej: probiotyk bakteryjny przyjmuj z posiłkiem lub tuż przed nim, osobno od antybiotyku i od pierwszego dnia kuracji. Pora dnia jest mniej ważna niż regularność.

Kiedy i jak brać probiotyk: zasady w skrócie

Tabela rozdziela to, co wynika z badań, od tego, co jest utrwaloną praktyką. To ważne, bo w poradnikach o probiotykach obie kategorie często się mieszają, a przy zaleceniach typu „ile godzin po antybiotyku” nie ma badania, które ustaliłoby jedną, właściwą liczbę.

Co mówią badania o tym, kiedy przyjmować probiotyk

Na pytanie, kiedy brać probiotyk, nie odpowiada jedno badanie, ale trzy różne prace odpowiadają na trzy jego części: w jakiej relacji do posiłku, w jakiej relacji do antybiotyku i kiedy zacząć.

Każda z tych prac ma swoje ograniczenia. Pierwsza powstała w modelu laboratoryjnym, a nie u ludzi. Druga mierzyła wrażliwość bakterii w laboratorium, a nie to, co dzieje się w jelicie. Trzecia dotyczyła pacjentów szpitalnych i jednego konkretnego powikłania antybiotykoterapii. Razem dają jednak spójny obraz, z którego wynikają trzy praktyczne zasady: probiotyk bakteryjny przyjmuj z posiłkiem lub tuż przed nim, w odstępie od dawki antybiotyku i od pierwszego dnia kuracji.

To, czy probiotyk przy antybiotyku w ogóle warto przyjmować i co pokazują w tej sprawie duże analizy badań, opisujemy w przewodniku Co daje probiotyk? Jak działają probiotyki.

Probiotyk rano czy wieczorem?

Nie ma badań, które pokazywałyby, że probiotyk przyjmowany rano działa inaczej niż przyjmowany wieczorem. Znacznie większe znaczenie ma regularne przyjmowanie: codziennie o podobnej porze i w podobnej sytuacji, bo taki nawyk łatwiej utrzymać niż pamiętać o „idealnej” godzinie.

W praktyce kiedy brać probiotyk, podpowiada Twój plan dnia: najprościej powiązać go z posiłkiem, którego nie pomijasz. Dla wielu osób będzie to śniadanie i właśnie taką porę podaje etykieta probiotyków Nordic Flora: kapsułkę przyjmuje się z posiłkiem lub przed posiłkiem, najlepiej rano. Jeśli jednak rano jesz w biegu, a jedynym spokojnym posiłkiem jest kolacja, probiotyk przyjmowany wieczorem z kolacją to rozsądny wybór. Przy antybiotyku porę dopasowujesz do godzin dawek leku, co pokazujemy niżej w harmonogramie dnia.

Probiotyk na czczo, z posiłkiem czy po jedzeniu?

Probiotyk bakteryjny najlepiej przyjmować w trakcie posiłku albo do 30 minut przed nim. W badaniu w laboratoryjnym modelu przewodu pokarmowego bakterie podane w tym czasie przetrwały w największej liczbie, a podane 30 minut po jedzeniu przeżyły w znacznie mniejszej [1].

Wyjaśnienie jest dość proste. Na czczo działanie kwasu żołądkowego jest najsilniejsze, a posiłek częściowo je buforuje, czyli podnosi pH na czas trawienia. Bakterie probiotyczne, które trafiają do żołądka razem z jedzeniem albo tuż przed nim, przechodzą przez niego w łagodniejszych warunkach. W tym samym badaniu lepiej sprawdził się posiłek z niewielką ilością tłuszczu, na przykład owsianka na mleku, niż woda czy sok jabłkowy [1].

Wniosek dla codziennego stosowania: nie musisz brać probiotyku na czczo, a popularne zalecenie „po posiłku” jest mniej korzystne niż przyjęcie go z jedzeniem. Trzymaj się przy tym instrukcji z etykiety konkretnego preparatu.

Probiotyk przy antybiotyku: razem czy osobno?

Probiotyk bakteryjny przyjmuj osobno, nie w tej samej chwili co antybiotyk. Antybiotyki działają nieselektywnie: nie odróżniają bakterii odpowiedzialnych za infekcje bakteryjne od bakterii probiotycznych z kapsułki ani od tych, które naturalnie tworzą mikrobiotę jelitową. W badaniu laboratoryjnym szczepy bakteryjne z dostępnych probiotyków okazały się wrażliwe na większość doustnych antybiotyków stosowanych w zakażeniach leczonych poza szpitalem [2].

Wyjątkiem są probiotyki drożdżowe. Saccharomyces boulardii to drożdże, a nie bakteria, więc antybiotyki przeciwbakteryjne na nie nie działają i w tym samym badaniu ten szczep był na nie oporny [2]. Dlatego część probiotyków drożdżowych można przyjmować w tym samym czasie co antybiotyk. Probiotyki zawierające szczepy bakterii z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium, takie jak Nordic Flora Probiotic Daily i Comfort (oba m.in. z Lactobacillus acidophilus), wymagają odstępu od dawki leku.

Przed rozpoczęciem probiotyku przy antybiotyku sprawdź więc na etykiecie, czy zawiera bakterie, czy drożdże. Od tego zależy, czy musisz planować przerwę między nimi.

Probiotyk przed czy po antybiotyku i ile godzin odstępu?

Kolejność ma mniejsze znaczenie, niż sugerują popularne poradniki. Ważne jest to, żeby probiotyk bakteryjny i antybiotyk nie trafiły do przewodu pokarmowego w tym samym czasie. W praktyce przyjmuje się zwykle odstęp około 2 godzin po zażyciu antybiotyku albo przed jego kolejną dawką. Nie wynika on z badania, które ustaliłoby jedną właściwą liczbę, tylko z utrwalonej praktyki i ze wskazań w ulotkach, dlatego dokładną wskazówkę zawsze sprawdź w ulotce antybiotyku i na etykiecie probiotyku.

Pytanie „ile godzin po antybiotyku probiotyk” ma więc prostą odpowiedź: około 2 godzin, a jeśli rytm dnia pozwala na dłuższą przerwę, nic nie stoi na przeszkodzie. Trudniej jest przy antybiotyku przyjmowanym kilka razy dziennie, bo przerwy między dawkami są krótkie. Poniżej przykładowy harmonogram dla trzech najczęstszych schematów.

Godziny są przykładowe: przesuń je do własnego planu dnia, zachowując odstęp od antybiotyku i posiłek przy probiotyku. Część antybiotyków przyjmuje się na czczo, a część z jedzeniem, więc porę samego leku zawsze ustal według ulotki albo zaleceń lekarza. Probiotyk dopasowujesz do antybiotyku, a nie odwrotnie.

Kiedy zacząć brać probiotyk przy antybiotyku?

Najlepiej od pierwszego dnia kuracji antybiotykowej. W analizie 19 badań z udziałem ponad 6 tysięcy hospitalizowanych dorosłych probiotyk rozpoczęty w ciągu 2 dni od pierwszej dawki antybiotyku wiązał się z lepszymi wynikami niż probiotyk włączony później (szczegóły badania opisujemy wyżej) [3]. Badanie dotyczyło pacjentów szpitalnych, ale jego wniosek co do czasu rozpoczęcia jest zgodny z tym, co zaleca się w praktyce: nie czekać z probiotykiem do końca kuracji.

Jeśli antybiotyk zaczynasz wieczorem, pierwszy probiotyk możesz przyjąć następnego dnia z pierwszym posiłkiem, zachowując odstęp od kolejnej dawki leku.

Jak długo brać probiotyk po antybiotyku?

Probiotyk przyjmuje się przez cały czas trwania antybiotykoterapii i zwykle jeszcze 1-2 tygodnie po zakończeniu leczenia. To również zalecenie z praktyki, a nie z jednego badania, dlatego przy dłuższych lub powtarzanych kuracjach czas stosowania warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Po zakończeniu antybiotyku nie trzeba już pilnować odstępu od leku, więc probiotyk możesz przenieść na zwykłą porę, na przykład do śniadania. Jeśli w trakcie albo po zakończeniu antybiotykoterapii pojawi się biegunka, zwłaszcza nasilona, z gorączką lub krwią w stolcu, skontaktuj się z lekarzem.

Czy można brać probiotyk codziennie?

Tak. Probiotyczne suplementy diety są przeznaczone do codziennego przyjmowania w porcji podanej na etykiecie, także wtedy, gdy nie towarzyszą antybiotykowi. Zasady są te same co przy kuracji, tylko prostsze: stała pora, posiłek przy probiotyku i bez pilnowania odstępów.

Jak długo stosować probiotyk na co dzień, zależy od tego, po co po niego sięgasz, dlatego warto kierować się instrukcją konkretnego preparatu. Osoby z obniżoną odpornością, przewlekle chore, kobiety w ciąży oraz osoby w trakcie leczenia powinny ustalić stosowanie probiotyku z lekarzem.

Jak przechowywać probiotyk

Bakterie probiotyczne są żywe, więc na ich liczbę w kapsułce wpływa także to, jak przechowujesz opakowanie. Zawsze kieruj się etykietą, bo warunki różnią się między preparatami:

• Probiotic Daily i Probiotic Comfort: szczelnie zamknięte, w chłodnym, suchym miejscu, w temperaturze pokojowej lub niższej, a gdy temperatura przekracza 23°C, w lodówce,

• Kids Nordic Flora Probiotic Gummies: szczelnie zamknięte, w chłodnym, suchym miejscu, w temperaturze pokojowej lub niższej; nie wymagają przechowywania w lodówce.

Latem albo w podróży zwracaj uwagę na to, gdzie zostawiasz opakowanie. Nagrzany samochód czy parapet w słońcu to miejsca, w których temperatura szybko przekracza zalecaną.

Stosowanie probiotyków u dziecka przy antybiotyku

U dzieci obowiązują te same zasady co u dorosłych: probiotyk od pierwszego dnia antybiotyku, około 2 godzin odstępu od dawki leku i stosowanie przez całą kurację. Dawkę i formę dobiera się jednak do wieku, a przy niemowlętach i małych dzieciach wybór probiotyku warto zawsze ustalić z pediatrą. Szczegóły, w tym dawkowanie według wieku i dobór formy, opisujemy w artykule Probiotyk dla dzieci: jak wybrać, kiedy podawać i na co patrzeć na etykiecie.

Probiotyki Nordic Flora: jak je przyjmować

Wybór odpowiedniego probiotyku zaczyna się od etykiety: rodzaju probiotyku (bakterie czy drożdże), nazw szczepów i sposobu stosowania. Probiotyki Nordic Flora od Nordic Naturals mają to jasno opisane, więc zasady z tego artykułu łatwo przełożyć na konkretny produkt.

Każda partia probiotyków Nordic Naturals jest badana pod kątem liczby CFU i czystości, a wynik aktualnej partii znajdziesz w certyfikacie analizy na karcie produktu. Jak czytać taki dokument, wyjaśniamy w przewodniku po wynikach badań. Kapsułki dla dorosłych zawierają prebiotyczny FOS, więc nie trzeba przyjmować go osobno, a wszystkie trzy produkty w temperaturze pokojowej obywają się bez lodówki. Pełną ofertę znajdziesz w kategorii probiotyki.

Nordic Flora Probiotic Comfort

154,90 zł 162,90 zł

Nordic Flora™ Probiotic Comfort to idealny w podróży i w przypadku dyskomfortu jelit probiotyk o szerokim spektrum działania łączący 13 różnych szczepów probiotycznych, dostarczający aż 15 miliardów kultur bakterii probiotycznych oraz prebiotyczny błonnik FOS w formule nie wymagającej chłodzenia. Stworzony,… Zobacz więcej »

Dodaj do koszyka

Nordic Flora Probiotic Daily

119,90 zł 126,90 zł

Nordic Flora™ Probiotic Daily to idealny na codzień probiotyk łączący 4 różne szczepy probiotyczne, dostarczający aż 12 miliardów kultur bakterii probiotycznych oraz prebiotyczny błonnik FOS w formule niewymagającej chłodzenia. Stworzony, aby pomóc utrzymać zdrową równowagę mikrobiomu jelit w celu wsparcia… Zobacz więcej »

Dodaj do koszyka

Regularność, posiłek i odstęp od antybiotyku to trzy zasady, które odpowiadają na pytanie, kiedy brać probiotyk. Z dobrze opisaną etykietą i badanym produktem łatwo je utrzymać przez całą kurację i po jej zakończeniu.

Bibliografia

1. Tompkins TA, Mainville I, Arcand Y. The impact of meals on a probiotic during transit through a model of the human upper gastrointestinal tract. Beneficial Microbes, 2011. DOI: 10.3920/BM2011.0022

2. Neut C, Mahieux S, Dubreuil LJ. Antibiotic susceptibility of probiotic strains: Is it reasonable to combine probiotics with antibiotics?. Médecine et Maladies Infectieuses, 2017. DOI: 10.1016/j.medmal.2017.07.001

3. Shen NT, Maw A, Tmanova LL, Pino A, Ancy K, Crawford CV, Simon MS, Evans AT. Timely Use of Probiotics in Hospitalized Adults Prevents Clostridium difficile Infection: A Systematic Review With Meta-Regression Analysis. Gastroenterology, 2017. DOI: 10.1053/j.gastro.2017.02.003